برگ تشخیص سیستمی مالیات چیست؟ راهنمای کامل بررسی، اعتراض و دفاع در برابر مالیات سیستمی
دریافت برگ تشخیص مالیات همیشه برای مؤدیان با نگرانی همراه است؛ اما در سالهای اخیر شکل رسیدگی مالیاتی در حال تغییر است. سازمان امور مالیاتی با توسعه سامانههای اطلاعاتی و استفاده از دادههای مختلف اقتصادی، بخشی از فرآیند تشخیص درآمد و مالیات را به سمت حسابرسی و رسیدگی سیستمی برده است.
در این روش ممکن است مؤدی بدون آنکه مانند گذشته برای ارائه دفاتر و اسناد به اداره امور مالیاتی دعوت شده باشد، با برگ تشخیص مالیات صادرشده بر مبنای حسابرسی سیستمی مواجه شود.
این موضوع برای بسیاری از مدیران شرکتها و حسابداران سؤالهای مهمی ایجاد کرده است:
- برگ تشخیص سیستمی دقیقاً چیست؟
- سازمان امور مالیاتی چگونه مالیات را محاسبه کرده است؟
- اطلاعات مورد استفاده از کجا آمده است؟
- آیا عدد درجشده در برگ تشخیص قطعی است؟
- اگر اطلاعات سیستم اشتباه باشد، چگونه باید اعتراض کرد؟
- آیا میتوان دفاتر و اسناد حسابداری را در مرحله اعتراض ارائه کرد؟
- اگر تراکنش بانکی بهعنوان درآمد شناسایی شده باشد چه باید کرد؟
- اگر هزینههای شرکت در محاسبات سیستم لحاظ نشده باشد چه؟
- چگونه باید برای برگ تشخیص سیستمی لایحه دفاعیه تنظیم کرد؟
در این مقاله از مؤسسه حسابداری ماکان، برگ تشخیص سیستمی را از مرحله صدور تا اعتراض و دفاع بررسی میکنیم.
برگ تشخیص سیستمی چیست؟
برگ تشخیص سیستمی، برگ تشخیص مالیاتی است که فرآیند تعیین درآمد مشمول مالیات و مالیات مطالبهشده در آن، با استفاده از اطلاعات موجود در سامانهها و قواعد محاسباتی تعریفشده برای رسیدگی سیستمی انجام شده است.
بنابراین «سیستمی بودن» به این معنا نیست که مالیات بدون مبنا یا صرفاً توسط یک نرمافزار و بدون استفاده از اطلاعات واقعی تعیین شده است؛ بلکه به این معناست که بخشی از فرآیند جمعآوری، تطبیق، تحلیل اطلاعات و محاسبه بر اساس قواعد سیستمی انجام میشود.
برای عملکرد ۱۴۰۳، سازمان امور مالیاتی فرآیند تولید اوراق تشخیص سیستمی را در اجرای مقررات ماده ۹۷ قانون مالیاتهای مستقیم و آییننامه اجرایی ماده ۲۱۹ دنبال کرده است.
چرا سازمان امور مالیاتی به سمت رسیدگی سیستمی رفته است؟
در روشهای سنتی، بخش زیادی از رسیدگی مالیاتی به بررسی دستی دفاتر، اسناد، اظهارنامه و اطلاعات ارائهشده توسط مؤدی وابسته بود.
اما اکنون حجم اطلاعات مالیاتی بسیار بیشتر شده است.
اطلاعاتی مانند:
- صورتحسابهای الکترونیکی
- اطلاعات سامانه مؤدیان
- اطلاعات معاملات
- اطلاعات بانکی
- اطلاعات اظهارنامه
- اطلاعات خرید و فروش
- اطلاعات موجود در پایگاههای اطلاعاتی سازمان
- اطلاعات مرتبط با فعالیت اقتصادی مؤدی
میتواند در فرآیند تحلیل مالیاتی مورد استفاده قرار گیرد.
به همین دلیل سازمان امور مالیاتی تلاش کرده است بخشی از فرآیند شناسایی مؤدیان، ریسکسنجی و تشخیص مالیات را به شکل سیستمی انجام دهد.
آیا برای صدور برگ تشخیص سیستمی حتماً باید مؤدی قبلاً به اداره مالیات دعوت شود؟
خیر، لزوماً چنین الزامی وجود ندارد.
در رسیدگیهای سیستمی، اگر اطلاعات و مستندات موجود برای تعیین درآمد مشمول مالیات کافی تشخیص داده شود، ممکن است برگ تشخیص بدون دعوت قبلی مؤدی برای ارائه اسناد صادر شود.
این موضوع در گزارشهای مربوط به آغاز صدور برگ تشخیص عملکرد ۱۴۰۳ نیز مورد توجه قرار گرفته است. در چنین شرایطی، نبود دعوت قبلی بهتنهایی به معنای غیرقانونی بودن برگ تشخیص نیست. با این حال، مؤدی همچنان حق اعتراض و ارائه اسناد و مدارک دفاعی خود را دارد.
بنابراین اگر شرکتی ناگهان برگ تشخیص سیستمی دریافت کرد، اولین واکنش نباید این باشد که:
«چون ما را دعوت نکردهاند، پس برگ تشخیص باطل است.»
بلکه باید ابتدا مبنای محاسبه و اطلاعات استفادهشده توسط سیستم بررسی شود.
برگ تشخیص سیستمی بر اساس چه اطلاعاتی صادر میشود؟
این قسمت برای دفاع از پرونده بسیار مهم است.
در فرآیند حسابرسی سیستمی، اطلاعات مختلف میتواند در محاسبات مورد استفاده قرار گیرد و بسته به نوع پرونده و قواعد مربوط، اطلاعات سامانههای مختلف با یکدیگر تطبیق داده شوند.
از جمله میتوان به:
۱. اظهارنامه مالیاتی
اطلاعاتی که مؤدی در اظهارنامه مالیاتی اعلام کرده، یکی از پایههای مهم مقایسه و محاسبه است.
۲. سامانه مؤدیان
اطلاعات صورتحسابهای الکترونیکی میتواند در تعیین حجم معاملات و درآمد مؤدی مؤثر باشد.
۳. اطلاعات معاملات
اطلاعات ثبتشده در پایگاههای معاملاتی نیز میتواند با اظهارنامه و سایر اطلاعات تطبیق داده شود.
۴. اطلاعات بانکی
در برخی فرآیندهای رسیدگی، اطلاعات بانکی نیز میتواند مورد بررسی قرار گیرد؛ اما هر گردش بانکی الزاماً درآمد نیست و تشخیص ماهیت تراکنش اهمیت اساسی دارد.
۵. اطلاعات موجود در سایر پایگاههای اطلاعاتی
ممکن است دادههای موجود در سامانههای مختلف با اطلاعات اظهارنامه و دفاتر مقایسه شوند.
در گزارشهای مربوط به رسیدگی اعتراضات حسابرسی سیستمی نیز به بازبینی اطلاعات سامانههایی مانند سامانه مؤدیان، اطلاعات معاملاتی و جامع تجارت اشاره شده است.
مهمترین اشتباه: فقط مبلغ مالیات را نگاه نکنید!
اگر برگ تشخیص سیستمی دریافت کردهاید، اولین کار نباید این باشد که فقط به قسمت:
نگاه کنید.
باید بفهمید:
سیستم چگونه به این عدد رسیده است؟
به همین دلیل، بررسی فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی اهمیت زیادی دارد.
گزارشهای منتشرشده درباره عملکرد ۱۴۰۳ نشان میدهد فرم قواعد مربوط به اوراق تشخیص سیستمی در اختیار ادارات مالیاتی قرار گرفته و برای فهم نحوه محاسبات باید اطلاعات و قواعد مورد استفاده بررسی شود.
فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی چیست؟
این فرم را میتوان یکی از مهمترین اسناد برای فهمیدن منطق محاسبه مالیات سیستمی دانست.
در یک پرونده ممکن است سیستم بر اساس قواعد مشخصی، اطلاعات درآمدی و هزینهای را استخراج و در نهایت درآمد مشمول مالیات را محاسبه کند.
بنابراین مؤدی هنگام اعتراض باید از خود بپرسد:
سیستم چه مبلغی را بهعنوان فروش یا درآمد شناسایی کرده است؟
چه هزینههایی را پذیرفته است؟
چه هزینههایی را لحاظ نکرده است؟
چه اطلاعاتی از سامانههای مختلف وارد محاسبات شده است؟
آیا اطلاعات تکراری وجود دارد؟
آیا معاملهای اشتباه به نام شرکت ثبت شده است؟
آیا اطلاعات مربوط به یک سال یا دوره دیگر وارد محاسبات شده است؟
آیا تراکنشهای غیر درآمدی به اشتباه بهعنوان درآمد تلقی شدهاند؟
ساختار کلی دفاع در برابر برگ تشخیص سیستمی
برای دفاع موفق، نباید صرفاً بنویسیم:
«مالیات تعیینشده اشتباه است و مورد قبول این شرکت نیست.»
این نوع اعتراض معمولاً دفاع قدرتمندی ایجاد نمیکند.
دفاع باید عدد به عدد و موضوع به موضوع باشد.
برای مثال:
| ادعای سیستم | دفاع مؤدی | مدرک |
| فروش بیشتر از اظهارنامه | بخشی از مبلغ مربوط به برگشت فروش است | فاکتور برگشت + اسناد حسابداری |
| گردش بانکی بهعنوان درآمد | انتقال بین حسابهای شرکت بوده | گردش حساب + سند حسابداری |
| هزینه کمتر محاسبه شده | هزینه واقعی شرکت بیشتر بوده | دفاتر + فاکتور |
| درآمد مشمول مالیات محاسبه شده | درآمد مشمول معافیت است | مستند قانونی + اسناد |
| اطلاعات معاملاتی اشتباه | معامله متعلق به شرکت نیست | قرارداد و اسناد معامله |
این دقیقاً همان جایی است که دفاتر، اسناد حسابداری و مدارک واقعی شرکت اهمیت پیدا میکنند.
اگر درآمد سیستمی بیشتر از درآمد اظهارشده باشد چه کنیم؟
این یکی از مهمترین سناریوهای برگ تشخیص سیستمی است.
فرض کنید:
فروش اظهارشده شرکت: ۲۰ میلیارد تومان
اما سیستم:
فروش یا درآمد قابل انتساب: ۲۸ میلیارد تومان
را محاسبه کرده است.
اشتباه رایج این است که مدیر شرکت فقط بگوید:
«ما ۲۸ میلیارد فروش نداشتیم.»
اما دفاع حرفهای باید مشخص کند ۸ میلیارد تومان اختلاف از کجا آمده است.
مثلاً ممکن است:
- ۲ میلیارد تومان مربوط به برگشت فروش باشد.
- ۱ میلیارد تومان انتقال بین حسابها باشد.
- ۵ میلیارد تومان اطلاعات اشتباه یا غیرمرتبط باشد.
در این حالت اعتراض باید با اسناد حسابداری و مدارک مربوط به هر بخش تنظیم شود.
طبق دستورالعمل رسیدگی به اعتراضات ناشی از حسابرسی سیستمی، در مواردی که درآمد سیستمی بیش از درآمد ابرازی باشد، دفاتر و مدارک مؤدی میتواند در رسیدگی مجدد بررسی شود و اطلاعات و قواعد مورد استفاده نیز بازبینی شوند.
اگر سیستم تراکنش بانکی را درآمد تشخیص داده باشد چه کنیم؟
این موضوع برای بسیاری از شرکتها اهمیت ویژهای دارد.
فرض کنیم یک شرکت در حساب بانکی خود:
۵۰ میلیارد تومان گردش
داشته است.
این عدد بهتنهایی به معنای:
۵۰ میلیارد تومان فروش
نیست.
ممکن است بخشی از آن مربوط به:
- انتقال بین حسابهای شرکت
- دریافت وام
- برگشت وجه
- دریافت وجه از سهامداران
- تنخواه
- دریافت وجه به نمایندگی از شخص دیگر
- جابهجایی منابع
- تسویه بدهی
- دریافت سپرده
- سایر عملیات غیر درآمدی
باشد.
بنابراین اگر مبلغی بر اساس اطلاعات بانکی در رسیدگی سیستمی مؤثر بوده، باید ماهیت واقعی تراکنش مشخص شود.
در دستورالعمل مربوط به اعتراضات حسابرسی سیستمی نیز برای مواردی که مبنای محاسبه درآمد، تراکنشهای بانکی بوده، رعایت مقررات و دستورالعملهای مربوط به تراکنشهای بانکی مورد تأکید قرار گرفته است.
گردش حساب شرکت شما بهعنوان درآمد شناسایی شده است؟
هر گردش بانکی الزاماً درآمد نیست. اگر در برگ تشخیص سیستمی، مبالغی مانند انتقال بین حسابها، تسهیلات، برگشت وجه یا سایر دریافتهای غیر درآمدی در محاسبات مالیاتی اثر گذاشتهاند، قبل از پایان مهلت اعتراض، اسناد پرونده را بررسی کنید.
کارشناسان شرکت حسابداری ماکان میتواند مبنای محاسبه، تراکنشها و اسناد حسابداری شما را بررسی و مسیر دفاع مالیاتی را مشخص کند و مشاوره مالیاتی رایگان درایفت کنید.
اگر هزینههای شرکت در برگ تشخیص سیستمی کمتر محاسبه شده باشد چه؟
این مورد نیز بسیار مهم است.
ممکن است سیستم درآمد شرکت را تا حد زیادی شناسایی کرده باشد، اما تمام هزینههای واقعی شرکت در محاسبه لحاظ نشده باشد.
برای مثال:
درآمد: ۳۰ میلیارد تومان
هزینه محاسبهشده توسط سیستم: ۲۰ میلیارد تومان
درآمد مشمول مالیات:
۱۰ میلیارد تومان
در حالی که شرکت اسناد و مدارکی برای هزینههای بیشتر دارد.
در چنین شرایطی باید هزینههای قابل قبول را با مدارک اثبات کرد.
دستورالعمل رسیدگی به اعتراضات ناشی از حسابرسی سیستمی، امکان بررسی اعتراض مؤدی نسبت به اقلام هزینهای و کاهنده درآمد مشمول مالیات، از جمله بهای تمامشده و برخی هزینههای عمومی، اداری و فروش را مورد توجه قرار داده است.
آیا در اعتراض به برگ تشخیص سیستمی میتوان دفاتر و اسناد ارائه کرد؟
بله.
این نکته بسیار مهم است.
سیستمی بودن فرآیند تشخیص به این معنا نیست که مؤدی دیگر حق ارائه دفاتر، اسناد و مدارک را ندارد.
ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم به مؤدی اجازه میدهد در صورت اعتراض به برگ تشخیص، ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ، با ارائه دلایل، اسناد و مدارک، درخواست رسیدگی مجدد کند.
بنابراین:
حسابرسی سیستمی ≠ حذف حق دفاع مؤدی
بلکه مؤدی باید از اطلاعات و اسناد خود برای نشان دادن اشتباهات محاسباتی یا ماهیت واقعی اقلام استفاده کند.
ماده ۲۳۷ چه اهمیتی در برگ تشخیص سیستمی دارد؟
ماده ۲۳۷ یکی از مواد مهم برای دفاع مالیاتی است.
طبق این ماده، برگ تشخیص باید:
- بر اساس مأخذ صحیح باشد؛
- متکی به دلایل و اطلاعات کافی باشد؛
- فعالیتها و درآمدهای مربوط را بهطور صریح مشخص کند؛
- و در صورت درخواست مؤدی، جزئیات گزارش مبنای تشخیص به وی اعلام شود.
بنابراین اگر مؤدی نمیداند:
«این مبلغ دقیقاً از کجا وارد محاسبات مالیاتی شده؟»
میتواند موضوع را بهصورت مستند پیگیری کند و جزئیات مبنای تشخیص را مطالبه کند.
این موضوع در برگهای تشخیص سیستمی اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا بخش مهمی از فرآیند محاسبه توسط قواعد و دادههای سامانهای انجام شده است.
اعتراض به برگ تشخیص سیستمی چگونه انجام میشود؟
مسیر کلی اعتراض و دفاعیه مالیات را میتوان اینگونه دید:
ابلاغ برگ تشخیص
↓
بررسی برگ تشخیص و فرم محاسبات
↓
شناسایی اختلافات
↓
جمعآوری اسناد و مدارک
↓
تنظیم اعتراض و لایحه
↓
درخواست رسیدگی مجدد طبق ماده ۲۳۸
↓
رسیدگی مجدد
↓
تعدیل، رد یا تأیید تمام یا بخشی از تشخیص
↓
در صورت باقی ماندن اختلاف، ادامه فرآیند دادرسی مالیاتی
مهلت ۳۰ روزه اعتراض به برگ تشخیص از تاریخ ابلاغ، موضوع بسیار مهمی است و نباید به امید مذاکره یا بررسیهای بعدی از دست برود.
در لایحه اعتراض به برگ تشخیص سیستمی چه بنویسیم؟
لایحه دفاعیه مالیاتی باید از حالت کلیگویی خارج شود.
ساختار پیشنهادی:
۱. مشخصات مؤدی
نام شرکت، شناسه ملی، شماره پرونده و عملکرد مورد اعتراض.
۲. مشخصات برگ تشخیص
شماره و تاریخ برگ تشخیص و مبلغ مالیات مطالبهشده.
۳. بیان موضوع اعتراض
بهطور مشخص بنویسید نسبت به چه اقلامی اعتراض دارید.
۴. تشریح اختلاف
مثلاً:
مبلغ فروش شناساییشده در محاسبات سیستمی با دفاتر و اسناد شرکت مطابقت ندارد.
۵. توضیح علت اختلاف
مثلاً:
بخشی از مبلغ مذکور مربوط به انتقال بین حسابهای بانکی شرکت بوده و ماهیت درآمدی ندارد.
۶. ارائه مستندات
هر ادعا باید تا حد امکان به سند متصل شود.
۷. درخواست
درخواست اصلاح درآمد مشمول مالیات و مالیات مطالبهشده.
نمونه ساختار لایحه اعتراض
ریاست محترم اداره امور مالیاتی / مسئول محترم رسیدگی
با سلام
احتراماً، در خصوص برگ تشخیص مالیات عملکرد سال …….. صادره برای شرکت …….. به شماره ……..، به استحضار میرساند درآمد مشمول مالیات تعیینشده با واقعیت فعالیت اقتصادی شرکت و اسناد و مدارک موجود مطابقت نداشته و نسبت به اقلام زیر معترض میباشیم:
۱– اختلاف در مبلغ فروش شناساییشده
بخشی از مبلغ شناساییشده در محاسبات سیستمی، مربوط به …….. بوده و ماهیت درآمدی نداشته است. مستندات مربوط شامل …….. به پیوست ارائه میشود.
۲– عدم لحاظ کامل هزینههای قابل قبول
برخی هزینههای مرتبط با فعالیت شرکت در محاسبات منظور نشده است. اسناد و مدارک مربوط به هزینههای مذکور به پیوست تقدیم میگردد.
۳– درخواست بررسی مجدد اطلاعات مبنای محاسبه
با توجه به تفاوت میان اطلاعات مورد استفاده در محاسبات سیستمی و اسناد و دفاتر شرکت، تقاضا میشود اطلاعات و قواعد محاسباتی مورد استفاده مجدداً بررسی و درآمد مشمول مالیات بر اساس اسناد و مدارک واقعی شرکت اصلاح گردد.
با تشکر
نام و سمت
امضاء
توجه: این صرفاً نمونه ساختاری است؛ لایحه واقعی باید بر اساس اقلام دقیق برگ تشخیص، فرم محاسبات و اسناد پرونده تنظیم شود.
آیا برگ تشخیص سیستمی همیشه درست است؟
خیر.
اما از طرف دیگر، نباید بدون بررسی نیز فرض کرد که برگ تشخیص اشتباه است.
برگ تشخیص سیستمی یک تشخیص مالیاتی است و قابل اعتراض و بررسی مجدد است.
نکته مهم این است که اعتراض باید از حالت:
«مبلغ مالیات زیاد است.»
به حالت:
«این قسمت از محاسبه به دلیل مشخص X اشتباه است و سند Y آن را اثبات میکند.»
تبدیل شود.
این تفاوت میان اعتراض ضعیف و دفاع مالیاتی حرفهای است.
۱۰ اشتباه رایج هنگام دریافت برگ تشخیص سیستمی
۱. پرداخت فوری مالیات بدون بررسی
اول باید مبنای محاسبه مشخص شود.
۲. از دست دادن مهلت اعتراض
مهلت قانونی اعتراض را جدی بگیرید.
۳. اعتراض بدون سند
ادعای بدون مدرک قدرت دفاعی محدودی دارد.
۴. تمرکز صرف بر مبلغ نهایی
باید ریز محاسبات بررسی شود.
۵. تصور اینکه هر گردش بانکی درآمد است
ماهیت تراکنش باید مشخص شود.
۶. نادیده گرفتن هزینههای واقعی
هزینههای قابل قبول میتوانند روی درآمد مشمول مالیات اثر مستقیم داشته باشند.
۷. ارائه مدارک نامرتب
اسناد باید طبقهبندی و به هر ادعا متصل شوند.
۸. استفاده از یک لایحه عمومی
لایحه باید بر اساس پرونده اختصاصی نوشته شود.
۹. بیتوجهی به سامانه مؤدیان
اطلاعات صورتحسابها میتواند در تحلیل اختلاف مؤثر باشد.
۱۰. دفاع صرفاً شفاهی
موارد مهم باید در قالب اعتراض کتبی و مستند ثبت شوند.
چکلیست بررسی برگ تشخیص سیستمی
قبل از اعتراض، این موارد را بررسی کنید:
- تاریخ ابلاغ برگ تشخیص
- مهلت باقیمانده اعتراض
- مبلغ درآمد ابرازی
- درآمد شناساییشده توسط سیستم
- درآمد مشمول مالیات
- مالیات مطالبهشده
- فرم قواعد و محاسبات
- اطلاعات سامانه مؤدیان
- اطلاعات معاملات
- اطلاعات بانکی در صورت وجود
- فروش و درآمد واقعی
- برگشت از فروش
- انتقال بین حسابها
- وام و تسهیلات
- دریافتهای غیر درآمدی
- بهای تمامشده
- هزینههای عمومی و اداری
- هزینههای فروش
- هزینههای حقوق و دستمزد
- هزینههای قابل قبول مالیاتی
- درآمدهای معاف یا مشمول نرخ صفر
- اسناد حسابداری
- دفاتر قانونی
- قراردادها
- فاکتورها
- گردش حسابهای بانکی
- تنظیم لایحه دفاعیه
- ثبت اعتراض در مهلت قانونی
یک مثال واقعی از نحوه تحلیل برگ تشخیص سیستمی
فرض کنیم شرکت «الف» در اظهارنامه خود فروش را ۱۵ میلیارد تومان اعلام کرده است.
اما برگ تشخیص سیستمی بر اساس اطلاعات موجود، فروش را ۲۲ میلیارد تومان در نظر گرفته است.
در نگاه اول:
اختلاف = ۷ میلیارد تومان
اما حسابدار شرکت بررسی میکند و متوجه میشود:
| مبلغ | ماهیت |
| ۳ میلیارد | فروش واقعی |
| ۲ میلیارد | برگشت فروش |
| ۱ میلیارد | انتقال بین حسابها |
| ۱ میلیارد | دریافت تسهیلات |
| ۰.۵ میلیارد | دریافت وجه از سهامدار |
| ۰.۵ میلیارد | اختلاف اطلاعاتی |
بنابراین دفاع شرکت نباید صرفاً بگوید:
«فروش شرکت ۲۲ میلیارد تومان نیست.»
بلکه باید برای هر یک از اقلام اختلاف مدرک ارائه کند.
این نوع دفاع، دقیقاً همان چیزی است که در رسیدگی به اعتراضات ناشی از حسابرسی سیستمی اهمیت پیدا میکند؛ زیرا دستورالعمل مربوط، بررسی دفاتر، اسناد و اطلاعات سامانهای را در فرآیند رسیدگی مجدد مورد توجه قرار داده است.
آیا رسیدگی سیستمی و صدور برگ تشخیص سیستمی به معنی پایان کار حسابداران است؟
خیر؛ اتفاقاً میتوان گفت اهمیت کار حسابدار حرفهای در چنین شرایطی بیشتر میشود.
در گذشته بخش مهمی از کار حسابدار، ثبت و نگهداری اطلاعات بود.
امروز علاوه بر ثبت صحیح، باید بتواند:
اطلاعات حسابداری ↔ سامانه مؤدیان ↔ اظهارنامه ↔ بانک ↔ اسناد ↔ مالیات
را با یکدیگر تطبیق دهد.
حسابدار باید بتواند قبل از رسیدگی مالیاتی متوجه شود که:
«اگر سازمان این دادهها را کنار هم بگذارد، چه تصویری از فعالیت شرکت خواهد دید؟»
این نگاه پیشگیرانه، یکی از مهمترین مهارتهای حسابداری و مالیاتی در شرایط فعلی است.
سوالات متداول برگ تشخیص سیستمی مالیات
برگ تشخیص سیستمی مالیات چیست؟
برگ تشخیص سیستمی، برگهای است که فرآیند تشخیص درآمد مشمول مالیات و مالیات آن با استفاده از اطلاعات موجود در سامانهها و قواعد محاسباتی رسیدگی سیستمی انجام شده است. در این فرآیند ممکن است اطلاعات اظهارنامه، سامانه مؤدیان، معاملات و سایر اطلاعات موجود در پایگاههای اطلاعاتی سازمان امور مالیاتی در محاسبات مورد استفاده قرار گیرد.
آیا برگ تشخیص سیستمی قابل اعتراض است؟
بله. سیستمی بودن برگ تشخیص به معنای قطعی و غیرقابل اعتراض بودن آن نیست. مؤدی میتواند در مهلت قانونی نسبت به برگ تشخیص اعتراض کند و دلایل، اسناد و مدارک خود را برای رسیدگی مجدد ارائه دهد.
مهلت اعتراض به برگ تشخیص سیستمی چقدر است؟
مطابق ماده ۲۳۸ قانون مالیاتهای مستقیم، مؤدی معمولاً ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص فرصت دارد اعتراض خود را مطرح و درخواست رسیدگی مجدد کند. بنابراین تاریخ ابلاغ باید بلافاصله بررسی شود و نباید اعتراض را به روزهای پایانی موکول کرد.
آیا برای برگ تشخیص سیستمی باید به اداره مالیات مراجعه کرد؟
بسته به مرحله و نحوه رسیدگی پرونده، ممکن است فرآیند اعتراض و رسیدگی از طریق سامانهها و همچنین مراجعه یا جلسه با اداره امور مالیاتی انجام شود. بنابراین پس از دریافت برگ تشخیص باید وضعیت پرونده و نحوه ثبت اعتراض بررسی شود و صرفاً بر اساس تجربه پروندههای قبلی اقدام نشود.
اگر سازمان امور مالیاتی بدون بررسی دفاتر برگ تشخیص سیستمی صادر کند، آیا برگ تشخیص باطل است؟
خیر، صرف اینکه رسیدگی بهصورت سیستمی انجام شده یا دفاتر مؤدی پیش از صدور برگ تشخیص بررسی نشدهاند، بهتنهایی به معنای بطلان برگ تشخیص نیست. مهم این است که تشخیص مالیات بر مبنای مقررات، اطلاعات و دلایل کافی انجام شده باشد. مؤدی نیز میتواند در فرآیند اعتراض، اسناد و مدارک خود را ارائه کند.
فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی چیست؟
این فرم برای نشان دادن قواعد و اطلاعات مورد استفاده در محاسبات رسیدگی سیستمی اهمیت دارد و به مؤدی کمک میکند متوجه شود درآمد و مالیات تعیینشده چگونه محاسبه شده است.
در بررسی برگ تشخیص سیستمی نباید فقط مبلغ نهایی مالیات را مشاهده کرد؛ بلکه باید مبنای محاسبه و اختلاف میان اطلاعات سیستم و اطلاعات واقعی شرکت نیز بررسی شود.
اگر مبلغ فروش شناساییشده توسط سیستم بیشتر از فروش واقعی شرکت باشد چه کنیم؟
ابتدا باید اختلاف بهصورت دقیق شناسایی شود. ممکن است بخشی از مبلغ مربوط به برگشت فروش، اطلاعات تکراری، معاملات اشتباه، انتقالات غیر درآمدی یا سایر اقلام باشد.
پس از شناسایی علت اختلاف، باید برای هر مورد اسناد و مدارک مربوط ارائه و در لایحه اعتراض بهصورت تفکیکی توضیح داده شود.
آیا هر گردش حساب بانکی در برگ تشخیص سیستمی بهعنوان درآمد محسوب میشود؟
خیر. گردش حساب بانکی با درآمد یا فروش یکسان نیست.
ممکن است گردش حساب شامل انتقال بین حسابهای شرکت، دریافت تسهیلات، برگشت وجه، دریافت از سهامداران، تسویه بدهی یا سایر مبالغ غیر درآمدی باشد.
بنابراین در صورتی که تراکنشهای بانکی در محاسبات مالیاتی اثر گذاشته باشند، باید ماهیت واقعی هر تراکنش بررسی و با اسناد مربوط اثبات شود.
اگر هزینههای واقعی شرکت در محاسبات سیستمی لحاظ نشده باشد چه میتوان کرد؟
میتوان هزینههای مرتبط با فعالیت شرکت را با ارائه اسناد، فاکتورها، قراردادها، مدارک پرداخت و دفاتر حسابداری مطرح و درخواست بررسی مجدد کرد؛ البته پذیرش هزینهها منوط به احراز شرایط قانونی هزینههای قابل قبول مالیاتی است.
آیا میتوان در اعتراض به برگ تشخیص سیستمی دفاتر و اسناد حسابداری را ارائه کرد؟
بله. مؤدی میتواند برای اثبات ادعاهای خود از دفاتر، اسناد حسابداری، قراردادها، فاکتورها، اسناد بانکی و سایر مدارک مرتبط استفاده کند.
نکته مهم این است که مدارک باید مرتبط، منظم و قابل تطبیق با اقلام مورد اختلاف باشند.
جمعبندی
برگ تشخیص سیستمی یکی از نشانههای حرکت نظام مالیاتی به سمت استفاده گستردهتر از دادهها و فرآیندهای سیستمی است.
اما سیستمی بودن به معنای غیرقابل اعتراض بودن برگ تشخیص نیست.
اگر برگ تشخیص سیستمی عملکرد ۱۴۰۳ برای شما صادر شده است، مهمترین کار این است که:
۱. مهلت اعتراض را از دست ندهید.
۲. مبلغ نهایی را بهتنهایی بررسی نکنید.
۳. فرم قواعد و محاسبات را بررسی کنید.
۴. اطلاعات مورد استفاده در محاسبات را با دفاتر و اسناد شرکت تطبیق دهید.
۵. اختلافات را به تفکیک شناسایی کنید.
۶. برای هر اختلاف، سند و مدرک تهیه کنید.
۷. اعتراض را مستند و در قالب لایحه حرفهای ارائه دهید.
قانون نیز در ماده ۲۳۷ بر اتکای برگ تشخیص به مأخذ صحیح، دلایل و اطلاعات کافی تأکید دارد و ماده ۲۳۸ مسیر اعتراض و رسیدگی مجدد را برای مؤدی پیشبینی کرده است.
برگ تشخیص سیستمی دریافت کردهاید؟
اگر مبلغ مالیات درجشده در برگ تشخیص با اظهارنامه مالیاتی، دفاتر قانونی الکترونیکی، فروش واقعی، اطلاعات سامانه مؤدیان یا گردش حسابهای شرکت مطابقت ندارد، قبل از پذیرش یا قطعی شدن مالیات، مبنای محاسبه را دقیق بررسی کنید.
در شرکت حسابداری ماکان، بررسی پرونده را صرفاً بر اساس مبلغ نهایی مالیات انجام نمیدهیم؛ بلکه ابتدا مشخص میکنیم سازمان امور مالیاتی مالیات را بر چه اساسی محاسبه کرده است و سپس اختلافات را با اسناد و مدارک شرکت تطبیق میدهیم.
خدمات ماکان در بررسی برگ تشخیص سیستمی
- بررسی دقیق برگ تشخیص و اطلاعات پرونده
- بررسی قواعد و محاسبات مبنای تشخیص
- تطبیق درآمد و فروش سیستمی با دفاتر و اسناد حسابداری
- بررسی مغایرت اطلاعات سامانه مؤدیان
- بررسی تراکنشهای بانکی و شناسایی مبالغ غیر درآمدی
- بررسی هزینهها و اقلام کاهنده درآمد مشمول مالیات
- شناسایی اشتباهات و مغایرتهای محاسباتی
- تهیه مستندات دفاعی برای پرونده
- تنظیم لایحه اعتراض به برگ تشخیص سیستمی
- مشاوره و همراهی در فرآیند رسیدگی مجدد و دفاع مالیاتی
اگر برگ تشخیص سیستمی دریافت کردهاید، زمان را از دست ندهید.
هرچه بررسی پرونده زودتر انجام شود، فرصت بیشتری برای جمعآوری اسناد و تنظیم یک دفاع مستند خواهید داشت.
برای بررسی پرونده مالیاتی خود و مشاوره مالیاتی رایگان با کارشناسان ماکان در ارتباط باشید:
☎ ۰۲۱-۶۶۳۵۷۹۹۲
📱 ۰۹۱۲-۷۰۹۲۵۲۷
شرکت حسابداری ماکان؛ بررسی دقیق، دفاع مستند و تصمیمگیری آگاهانه در پروندههای مالیاتی
